Mercan Resifleri
Yeryüzünde birbirinden farklı ve büyük birçok doğal oluşum vardır: Dağlar, gayzerler, çöller, buzullar, çayırlar, yağmur ormanları vs. Çayırlar ve yağmur ormanları daha fazla yaşam türüne ev sahipliği yapmasıyla diğerlerinden biraz farklıdır. Böylesi büyük ve yaşam barındıran yapılardan bir başkası da mercan resifleridir. Mercan resifleri yüzlerce kilometre uzunlukta, sıra dışı, canlı yapılardır. Bu eşsiz su altı oluşumları göz alıcı güzellikleriyle de dikkat çeker. Gel, bu hazinelere biraz daha yakından bakalım.
Mercan nedir?
Mercanlar, sanılanın aksine bitki ya da üzerinde bitkilerin yetiştiği denizaltı kayaları değil, canlı hayvanlardır. Evet, mercanlar biyolojik olarak hayvandır. Bunlar, “polip” denilen çok çok küçük hayvanlardır ve denizanasıyla uzaktan akrabadırlar. Polipler genellikle “koloni” adı verilen büyük gruplar halinde bir arada yaşarlar ve sert yüzeylere yapışarak orada kalırlar. Okyanus tabanında hareketsiz durdukları için bazen bitki sanılabilirler. Ne var ki bitkiler gibi kendi yiyeceklerini üretemezler. Polipler, plankton gibi küçük canlıları yerler ve aynı zamanda dokularında yaşayan “zooksantel” adı verilen küçücük alglerden de besinlenirler. Bu algler, mercanlara o güzel ve parlak renklerini veren şeylerdir.
Mercan resifi nedir?
Mercan resifleri, poliplerin zaman içinde oluşturduğu harika su altı yapılarıdır. İlk bakışta kayalardan yapılmış gibi görünseler de resifin ana kısmı aslında milyarlarca polipin üst üste yaşayıp birikmesiyle oluşur. Polipler yaşam döngülerini tamamladıklarında geride sert birer iskelet bırakırlar ve yeni polipler onların üzerinde yetişerek resifin daha da büyümesini sağlarlar. Böylece mercan resifi zamanla büyür ve şekil değiştirir. Resifler, çevrelerinde yaşayan diğer deniz canlılarıyla birlikte rengarenk bir ekosistem oluştururlar. Bu nedenle mercan resifleri “okyanusların yağmur ormanları” olarak da adlandırılır.
Mercanlar dünyanın neresinde bulunur?
Mercan resifleri aslında dünyanın her yanında bulunabilir. Kuzey Buz Denizi dışındaki hemen hemen her okyanusta yaşarlar. Resif oluşturan çoğu mercan, sıcak ve sığ suları sever. En iyi büyüdükleri yerler, güneş ışığının kolayca ulaştığı, 70 metreden daha sığ olan bölgelerdir. En bilinen, ünlü resiflerden bazıları Avustralya’daki Büyük Set Resifi, Kızıldeniz’deki resifler ve Filipinler ile Karayipler’deki resiflerdir.
Mercanlar neden önemlidir?
Mercan resifleri gezegenimiz için çok önemlidir! Okyanusların yalnızca yüzde 1’inden daha azını kaplamalarına rağmen, dünyadaki tüm deniz hayvanlarının yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yaparlar. 4.000’den çok balık türü, mercan resiflerinde yaşar. Bu resifler hayvanlara yiyecek bulma ve güvenli yerlerde saklanma olanağı sunar. Aynı zamanda okyanus suyunun temizlenmesine de yardımcı olurlar. İnsanlar için mercan resifleri önemli bir besin kaynağıdır; çünkü yediğimiz balıkların önemli bir bölümü oralarda yaşar. Mercan resifleri ayrıca fırtınalar sırasında büyük dalgalara karşı karaları koruyarak doğal bir dalgakıran işlevi görür.
İnsanların mercanlara etkisi nasıldır?
Üzülerek söylemek gerekir ki; birçok mercan resifi, insanların bazı hatalı davranışlarından dolayı tehlike altındadır. En büyük sorunlardan biri de okyanus sularını ısıtan iklim değişikliğidir. Su ısındığında mercanlar beyazlamaya başlar. Bu olaya “mercan ağarması” denir ve mercanların ölmesine yol açabilir. Deniz kirliliği de büyük bir tehdittir. Çok fazla balık avlamak, yani aşırı avlanma da resiflere zarar verir. Mercanlara dokunmamak, denize çöp atmamak ve çevreye duyarlı olan dalış turlarını seçmek gibi basit eylemlerle mercanları koruyabiliriz.