Gökyüzündeki Deniz Feneri
Kutup Yıldızı
Gece başımızı kaldırıp gökyüzüne baktığımızda, karanlığın içinde parıldayan binlerce küçük ışık noktası görürüz. Bu parıltıların bazıları çok uzaklardaki yıldızlardır. Ama sana ilginç bir haberimiz var, o gördüğümüz parlak noktaların bazıları aslında birer yıldız değil, komşu gezegenlerimiz! Gökyüzünde yıldıza en çok benzetilen gezegen Venüs’tür. Venüs o kadar parlaktır ki ona halk arasında bazen “Akşam yıldızı” ya da “Sabah yıldızı” bazen de “Çoban yıldızı” denir. Gezegenleri yıldızlardan ayırmanın en basit yolu, ışığı sabit olanlara dikkat etmektir. Çünkü gezegenler yıldızlar gibi göz kırpmazlar. Onların ışığı daha kesintisiz ve daha net olur.
Bir de gece gökyüzündeki bu ışıl ışıl kalabalığın içinde öyle bir yıldız vardır ki, hepsinden daha özeldir; Kutup Yıldızı. Kutup Yıldızı, tarih boyunca insanların en güvenilir rehberlerinden biri olmuştur. Eski dönemlerde, daha telefon, navigasyon aygıtı hatta pusula bile yokken insanlar yön bulmak için yıldızlara bakardı. En önemli yardımcıları da Kutup Yıldızıydı. Denizciler kocaman dalgaların arasında, kervanlar ıssız düzlüklerde, avcılar tehlikeli ormanlarda ilerlerken Kutup Yıldızı onlara sanki “Korkmayın, yolunuz burası!” der gibi parıldardı.
Kutup Yıldızı, Güneş'ten binlerce kat daha büyük ve parlaktır. Ama birçok yıldız gibi o da o kadar uzaktadır ki onu sadece küçük bir nokta şeklinde görürüz.
Çoğu insan gece gökyüzündeki en parlak yıldızın Kutup Yıldızı olduğunu düşense de aslında o en parlak 50. yıldızdır.
Kutup Yıldızı'nın diğer yıldızlardan farklı olarak, çok ilginç bir özelliği vardır; gökyüzünde neredeyse hiç hareket etmiyormuş gibi görünür. Diğer yıldızlar gece boyunca gökyüzünde yer değiştirir, batıya doğru ilerler. Ama Kutup Yıldızı gece boyunca hep aynı yerde duruyor gibi görünür. Bu nedenle insanlar onu çok özel kabul etmiştir. Kutup Yıldızı her zaman kuzeyi gösterdiği için insanlar eski zamanlarda yönlerini ona bakarak bulurdu.
Bilim insanları ona, "Kutup'a ait olan" anlamına gelen "Polaris" de derler.
Bu nedenle Kutup Yıldızına baktığımızda önümüzün kuzey, arkamızın güney, sağımızın doğu ve solumuzun da batı olduğunu hemen anlarız. O, gökyüzünün hiç değişmeyen, hep yerinde duran güvenilir “deniz feneri”dir.
Yıldızların Hareketi
Yıldızlar aslında hareketli olmayıp sabit duruyor olsalar da Dünya kendi ekseninde dönerken -ki biz bu dönüşü hissedemeyiz- gökyüzündeki yıldızlar bize sanki yer değiştiriyormuş gibi gelir. Dolayısıyla doğudan batıya doğru ilerledikleri yanılgısına düşeriz. Durum aslında göründüğünden daha farklıdır; çünkü Dünya yıldızların tam tersi yönünde dönüyor! Kutup Yıldızı ise Dünya’nın kuzey kutbunun üzerinde olduğundan bize hep duruyormuş ve diğer yıldızlar da sanki onun çevresinde dönüyormuş gibi gelir.