MİNİ KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR
MİNİ KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

Gökadalar

Yıldızlar, evrenin her tarafında dağılmış olarak bulunmaz. Belli bölgelerinde bir arada, öbekler halinde bulunurlar. Milyarlarca yıldızın bir arada yer aldığı bu öbeklere “gökada” denir. Aslında adından da anlaşılacağı üzere gökadalar uzay boşluğunda tıpkı birer ada gibidir; yıldızlardan oluşan bir ada…

Kaç Gökada Var?

Güçlü teleskoplar sayesinde çok sayıda gökada keşfedilmiş ve gözlemlenmiştir. Bilim insanları, evrende 2 trilyon kadar gökada olduğunu düşünüyor. Evren gerçekten de çok ama çok büyüktür. Gökadaların hepsi aynı büyüklükte olmaz, kimisi çok büyük, kimisi de daha küçüktür. Gökadaların bazıları sadece 10 milyon kadar yıldız içerirken, bazıları da devasa büyüklüktedir ve 10 trilyon yıldız içerebilir. Yani gökadaların standart bir büyüklüğü yoktur. Evrendeki ortalama bir gökadanın, gökadamız Samanyolu büyüklüğünde olduğu düşünülür.

gökadalar
Bu fotoğraftaki her nokta çok uzaktaki bir gökadadır.

Gökada Kümeleri

Tıpkı yıldızlar gibi gökadalar da uzayda tek başlarına değil, gruplar halinde bulunurlar. Bu gruplara "gökada kümesi" denir. Bir kümede onlarca hatta yüzlerce gökada bulunabilir. Gökadamız Samanyolu, "Yerel Grup" denen bir gökada kümesinde yer alır. Bu grupta yaklaşık 50 tane gökada vardır.

andromeda samanyolu gökadalar

Süper Kümemiz Başak (Virgo)

Gökada kümelerinin oluşturduğu daha büyük gruplara da "süper küme" adı verilir. Bir süper kümede on binlerce gökada olabilir. Gökada kümeleri ve süper kümeler, kendi çekim güçleriyle bir arada dururlar ve evrendeki en büyük yapıları oluştururlar. Yerel Grup’un içinde yer aldığı süper kümenin adı "Başak Süper Kümesi"dir.

başak virgo gökada kümeleri
Görsel kaynağı: NASA

Gökadamız: Samanyolu

Samanyolu, Güneş Sistemi’nin içinde bulunduğu gökada, yani gökadamızdır. O bir sarmal gökadadır. Yaklaşık 13,6 milyar yaşındadır. Yani neredeyse evren kadar eskidir. Çapı 100 bin ışık yılından büyüktür. Bir başka deyişle ışık, Samanyolu’nun bir ucundan öteki ucuna anca 100 bin yılda ulaşır. Samanyolu’nda 200 milyar kadar yıldız vardır. Merkezinde devasa kütleli bir karadelik bulunur. Bu karadeliğin adı Sagittarius A'dır. Samanyolu’nda her şey bu karadeliğin çevresinde döner.

samanyolu gökada
Güneş Sistemi’miz Samanyolu’ndadır. Dünya, Samanyolu’nun sarmal kollarından birinde yer alır. Merkezden yaklaşık 27 bin ışık yılı uzaktadır. Güneş Sistemi de her şey gibi Samanyolu’nun merkezindeki karadeliğin çevresinde döner. Bu dönüş yaklaşık 240-250 milyon yıl sürer. Bu süreye "galaktik yıl" denir.
Görsel kaynağı: NASA